De Nederlanden hebben een eeuwenlang proces van verstedelijking en schaalvergroting ondergaan. Aan de stad werden steeds wisselende technische en esthetische eisen gesteld. Hoe heeft, in de Noordelijke en in de Zuidelijke Nederlanden, dit alles ingewerkt op de ruimtelijke structuur van de stad, op de vormgeving van de straten, publieke gebouwen en woonhuizen, op de relatie tussen stad en ommeland?

Met de bijdragen van enkele tientallen Vlaamse en Nederlandse auteurs is een geschiedenis ontworpen van de stad als fysieke structuur. Achtereenvolgens worden, voor Noord en voor Zuid, in ogenschouw genomen: de koopmansstad van de 16de en 17de eeuw; de door de burgerij min of meer planmatig uitgebreide en verfraaide stad van de 18de en 19de eeuw; de stad zoals deze in de 19de en tot diep in de 20ste eeuw werd bepaald door de industriële bedrijvigheid; ten slotte de moderne stad van de 20ste eeuw. Per deel worden de beschouwingen over de verschillende aspecten, zoals verstedelijking, relatie met het landschap, infrastructuur, ruimtelijke ordening en stadsperceel, toegespitst op twee grote steden van de Nederlanden, Amsterdam en Antwerpen.